I. Giới thiệu chung
1. Tác giả- Tác phẩm
* Tác giả(1915-1951)
- Tên thật: Trần Hữu Tri
- Quê: làng Đại Hoàng- Lí Nhân – Hà Nam
- Là một trong những nhà văn hiện thực xuất sắc
- Chủ yếu viết về 2 đề tài: nông dân lao động và trí thức nghèo
* Tác phẩm
- Đăng báo lần đầu năm 1943
- Là một trong những truyện ngắn xuất sắc về đề tài người ND của NC
2. Chú thích
3. Bố cục
- Đoạn 1: Từ “Hôm sau lão sang…thế nào rồi cũng xong” -> Những việc làm của lão Hạc trước khi chết
- Đoạn 2: còn lại -> cái chết của lão Hạc
II. Tìm hiểu văn bản
1. Đọc- Tóm tắt
2. Tìm hiểu văn bản
a. Nhân vật lão Hạc
* Gia cảnh
- Vợ mất sớm, nhà nghèo, con trai bỏ đi đồn điền cao su
- Bản thân già yếu, sống lam lũ, cô độc chỉ biết làm bạn với “cậu vàng”
=> khổ cực, đáng thương
* Lão Hạc bán cậu Vàng
- Lí do:
+ Lão ốm yếu, cuộc sống khốn khó, không nuôi nổi mình và “cậu Vàng”
+ Muốn giữ tài sản lại cho con trai
=> hoàn cảnh bất đắc dĩ
- Tâm trạng:
+ Cố làm ra vẻ vui
+ Cười như mếu
+ Mắt ầng ậng nước
+ Mặt lão đột nhiên co rúm lại
+ Những vết nhăn xô lại với nhau, ép cho nước mắt chảy ra
+ Đầu ngoẹo về một bên
+ Miệng móm mém mếu như con nít
+ Khóc hu hu…
-> Sử dụng động từ, từ tượng láy tượng hình, tượng thanh, kết hợp TS- MT- BC để diễn tả tâm trạng vừ hối hận vừa đau đớn, xót xa, thương tiếc
* Cái chết của lão Hạc
- Trước khi chết
+ Nhờ ông giáo trông hộ mảnh vườn cho cọn
+ Gửi ông giáo tiền lo ma chay
+ Từ chối mọi sự giúp đỡ của người khác
-> Thương con, lòng tự trọng cao, luôn sống trong sạch
+ Chi tiết: xin bả chó-> khiến người đọc nghi ngờ về bản chất trong sạch của lão
=> chi tiết nghệ thuật, đẩy tình huống truyện lên đỉnh điểm
- Cái chết:
Vật vã, đầu tóc rũ rượi, quần áo xộ xệch, mắt long sòng sọc, tru tréo, bọt mép sùi ra, người giật lên
-> Sử dụng từ tượng hình, tượng thanh ->
gợi tả cái chết thê thảm, dữ dội, đau đớn, thương tâm
=> ý nghĩa:
+ Phản ánh chân thực và sâu sắc về số phận bi thảm của người ND trước CM, ca ngợi phẩm giá cao đẹp của người LĐ
+ Phê phán, tố cáo XH phi nhân, tàn ác.
b. Nhân vật ông giáo
- Là một trí thức nghèo
- Là người hàng xóm, người chứng kiến, gần gũi, chia sẻ với lão Hạc
- Suy nghĩ:
+ “Chao ôi!...đáng thương” -> con người nên nhìn nhau thật gần bằng tình yêu thương và lòng thông cảm
+ Khi nghe Binh Tư nói về lão Hạc: “cuộc đời … đáng buồn” -> vì nghĩ rằng một người lương thiện lại biến thành xấu xa
+ Khi hiểu rõ: “cuộc đời chưa…khác”
-> buồn vì người lương thiện bị đẩy vào đường cùng nhưng nhân cách không bị tha hoá
=> đó chính là quan niệm nhân đạo cao cả của Nam Cao
III. Tổng kết và luyện tập
1.Tổng kết
* Nội dung
* Nghệ thuật